مقالات

آموزش از طریق وب

روشهای موجود در e-learning را به دو دسته کلی می توان تقسیم کرد:
Live E-Learning و Self-Paced E-Learning
در روش Live دانش آموزان همانند روش سنتی در ساعات مشخصی در جلسات کلاس درس حاضر شده و در کنار دیگر دانش آموزان و پا به پای آنها به فراگیری دروس ارائه شده می پردازند.این روش بیشتر برای آموزش از راه دور و مواردی که باید استاد با دانش آموز همراه بوده و یک ارتباط دو طرفه برقرار باشد بکار می رود.در این روش دانش آموز نمی تواند با سرعتی بیش از بقیه دانش آموزان پیشرفت نماید و مجبور است در چارچوب دروس ارائه شده صرف نظر از علاقه و میزان استعداد در پیشرفت ، همراه با سایر دانش آموزان دروس را فرا بگیرد.
در روش Self-Paced تمامی دروس از قبل حاضر شده و دانش آموز می تواند در زمانهای دلخواه ، دروس مورد نظر خود را فرابگیرد.
برخی از امکانات مورد نیاز برای پیاده سازی و عملی نمودن آموزش الکترونیکی تقریبا در هر دو روش فوق یکسان می باشد.موارد مشترک را می توان بصورت زیر بیان کرد:
* فراهم نمودن امکان انجام تبادلات بین دانش آموزان و استاد ، به صورتی که بتوانند سوالات خود را مطرح نموده و همچنین از تجربیات یکدیگر استفاده نمایند.از جمله راه حلهای موجود برای این قسمت می توان به گذاشتن امکان Chat ، ایجاد گروههای خبری ، ارائه لیست تمامی دانش آموزان به همراه آدرس ایمیل آنها و.. اشاره نمود.
* بخش مربوط به آگهی ها و اعلان ها و همچنین در نظر گرفتن روشی برای جلب توجه دانش آموزان به آگهی های جدید. مثلاً می توان در صفحه مربوط به کلاس آگهی های جدید را در حاشیه اعلام کرد یا از طریق ایمیل به تمام دانش آموزان اطلاع داد.
* بخش امتحان برای ارزیابی دانش آموزان.یکی از روشهای موجود برای این بخش بدین صورت است که صفحه ای با امکان تولید تصادفی سوالات در سایت قرار می گیرد و دانش آموز به سوالات چند گزینه ای در مدت زمان معینی جواب داده و در پایان نمره دانش آموز محاسبه می شود. یکی دیگر از روشها برگزاری امتحان به صورت زنده می باشد که می تواند به صورت کتبی و یا شفاهی انجام شود.
* امکانات مدیریتی از قبیل اضافه و کم نمودن دانش آموزان از کلاسها.
* محتویات درس باید بتواند شامل صدا، تصویر، عکس و امکانات مختلف ومفید دیگر از قبیل امکان ارائه Powerpoint وغیره باشد.
* امکان استفاده از برنامه در کنار firewall

» Live E-Learning
آموزش الکترونیکی همگام با اسامی آموزش الکترونیکی زنده ویا کلاس زنده مجازی نیز شناخته می شود. دانش آموز دریک زمان مشخص وارد سایت شده و از طریق وب ، در جلسه کلاس شرکت می کند.این روش بسیار شبیه روش سنتی برگزاری کلاس درس می باشد.دانش آموز در یک زمان معین باید در کلاس حاضر شود و مطالب ارائه شده خاصی که استاد در نظر گرفته است را فرا بگیرد.جلسات با مدیریت استاد و با تبادلات دو جانبه انجام می شود. اگر آموزشی نیاز به ارتباط دو جانبه بین دانش آموز و استاد دارد دراین صورت باید از روش Live E-Learning استفاده نمود.
آموزش به روش Live بسیار سریعتر و ارزان تر از روش self-paced قابل انجام می باشد. ازطرفی امکان ضبط و آرشیو کردن جلسات نیز وجود دارد، که می تواند بعداً به صورت on-demand مورد استفاده قرار بگیرد.
برخی از ویژگیهای نرم افزارهایی که برای Live E-Learning بکار می روند عبارتست از:
* یک صفحه وب برای تشدید احساس حضور درکلاس وتشویق دانش آموزان برای ارتباط با یکدیگر
* ارتباط صوتی به صورت یک طرفه یا دو طرفه
* یک محیط text chat برای ارتباطات بین دانش آموزان و استاد
* کلاس توسط استاد کنترل میشود و امکانات معمول از قبیل اضافه نمودن یک دانش آموز جدید به کلاس و همچنین بیرون کردن دانش آموز از کلاس را دارا می باشد.
* امکان ضبط جلسات وآرشیو کردن آنها برای استفاده های بعدی
* یک whiteboard مشترک که استاد ودانش آموزان امکان استفاده از آنرا داشته باشند
* امکان به اشتراک گذاشتن مستندات با یکدیگر
* امکان دست بلند کردن مجازی برای دانش آموزان تا بتوانند به سوالات استاد جواب دهند.

نرم افزارهای موجود:
* Centra Symposium ( www.centra.com )
* ( www.Horizonlive.com ) HorizonLive

برخی از ویژگیهای نرم افزار HorizonLive عبارتست از:
* اختصاص یک مکان برای نوشتن که به عنوان whitebard عمل می کند( امکاناتی شبیه paint دارد)
* امکان استفاده از صفحات powerpoint, html ، فیلم و… درقسمت نمایش صفحه
* امکان پخش زنده تصاویر
* امکان به اشتراک گذاشتن فایلها وdesktop دربین همه
* امکان chat وفرستادن پیامها در کلاس برای همه ویا به صورت اختصاصی با فرد مورد نظر
* حالتهای پیش فرضی جواب از قبیل بله، خیر وشک داشتن که امکان جواب دهی به سوال توسط همه افراد موجود درکلاس رابه صورت همزمان فراهم می کند.
* امکان مدیریت کلاس توسط استاد

» Self-Paced E-Learning
همانگونه در قسمت بالا گفته شد در این روش دروس از قبل حاضر شده و دانش آموز به میل خود و در زمان دلخواه ، دروس را انتخاب کرده و آنها را فرا می گیرد.
مشخصات مهم وکلیدی موجود در این نرم افزارها عبارتند از: صفحه ورود کاربر با کلمه عبور، زمانگیر برای امتحان و امکان تولید تصادفی سوالات ، محلی برای مذاکره ، ….

مشهورترین نرم افزارهای ارائه شده برای این روش آموزش ، عبارتند از:
* (products.blackboard.com) blackboard
* WebCt ( www.webct.com )

نرم افزارهای اشتراکی
این نرم افزارها امکان برقراری یک ارتباط دو طرفه یا چند طرفه را برای اشخاص فراهم می کنند. به این کار Instant Messaging گفته میشود.از جمله نرم افزارهای معروف در این زمینه می توان به موارد زیر اشاره کرد:
* Paltalk
* AOL
* Yahoo Messanger
این نرم افزارها می توانند به عنوان یک امکان جانبی در کنار روشهای آموزشی فوق مورد استفاده قرار بگیرند.

Streaming Media
استفاده از امکانات صوتی و تصویری در کلاسها به صورت onlineیا on-demand یکی از موارد موجود برای ارائه هر چه بهتر دروس می باشد.بکار بردن فیلم همراه با متن و تصاویر مربوط به درس و استفاده کردن از امکانات جانبی و سودمند دیگر از قبیل نرم افزارهای مجموعه Office می تواند در فهم و ارائه بهتر دروس کمک بسیاری بنماید.
معروفترین نرم افزارهایی که برای پوشش دادن این مقوله از آنها استفاده می شود عبارتند از:
* Real Networks Realvideo
* Microsoft windows Media
* Apple QuickTime

» نحوه تهیه نرم افزار مورد نیاز
برای فراهم نمودن نرم افزار مورد نیاز برای آموزش الکترونیکی سه راه وجود دارد:
۱- خرید یکی از نرم افزارهای کامل موجود از قبیل webct,blackboard,…
۲- ایجاد و برنامه نویسی یک نرم افزار کامل
۳- رفتن در محیط Unix ، PHP و MYSql و استفاده از نرم افزارهای رایگان این محیط ها برای تولید سیستم کلی.سیستمهای پایه ای مانند Adept به همراه ماجولهای رایگانی از قبیل PHPQuiz,PHPTest,PHPChat,PHPHomeWork,PHPForum و.. وجود دارند که می توان از آنها در ساختن سیستم کلی آموزش بهره گرفت.

با توجه به اینکه خرید سیستم های آموزشی موجود هزینه زیادی را در بر دارد و چون قسمتهای زیادی از یک سیستم آموزشی را می توان به صورت رایگان تهیه نمود بنابراین روش سوم ، مناسبترین گزینه برای پیاده سازی یک سیستم آموزشی می باشد.همچنین با انتخاب این روش امکان Customize کردن نرم افزار بر اساس نیاز وجود دارد.