پیشنهاد کامپیوتری هفته

پردازش در ابر

Cloud Computing را اغلب با عبارت پردازش در ابر ترجمه کرده‌اند. ابر در حقیقت استعاره‌ای از اینترنت است. معمولا در شکل‌های مختلف وقتی می‌خواهیم نشان دهیم که کامپیوترهایی از طریق اینترنت به یکدیگر متصل شده‌اند از یک ابر به عنوان سمبل اینترنت استفاده می‌کنیم. با این توضیح مشخص می‌شود که عبارت پردازش در ابر یعنی همان پردازش در اینترنت. اگر بخواهیم از منظری به تاریخچه سیستم‌های کامپیوتری نگاه کنیم که مناسب “پردازش در ابر” باشد، باید از جایی شروع کرد که هر شخصی باید یک کامپیوتر می‌خرید و سپس فایل‌ها و نرم‌افزارهای مورد نیازش را بر روی کامپیوترش نصب می‌کرد و استفاده می‌نمود. با ظهور شبکه و اینترنت، راه ساده‌تری برای دستیابی به نرم‌افزارها و فایل‌ها فراهم شد و کاربر می‌توانست آنها را از طریق اینترنت نیز دانلود کرده و مورد استفاده قرار دهد و بالاخره با ظهور فن‌آوری‌های جدید در عرصه نرم‌افزار و در کنار اینترنت از قبیل وب۲ و روش‌های جدید توسعه نرم‌افزار از قبیل نرم‌افزار به صورت وب‌سرویس، وزنه اینترنت آنقدر سنگین شد که دیگر می‌توان بار پردازشی کامپیوتر خود را به آن محول کرد. با این حساب در اینترنت یکسری سرورهای قدرتمند قرار می‌گیرد که کل فایل‌ها و نرم‌افزارهای موردنیاز کاربران بر روی آنها قرار خواهد گرفت و کامپیوتر کاربر در حد یک ترمینال که بر روی آن یک مرورگر اینترنت نصب شده است، تنزل خواهد یافت. تعریف مسئله که مشخص شود مزایا و معایب خودبه‌خود مشخص خواهند شد. از مزیت‌های این پدیده می‌توان به کاهش هزینه‌ها، راحتی کاربر و دسترسی به اطلاعات از هر کجا اشاره کرد. از معایب آن نیز، وابستگی شدید کاربران به سرورهایی است که هیچ تملکی از لحاظ فیزیکی بر آن ندارند و هر لحظه ممکن است اطلاعات خود را از دست بدهند و یا اطلاعات شخصی آنها مورد سوء استفاده قرار بگیرد.

خدمات ابری:

(۱) Google Apps

(2) FaceBook

(3) Photoshop Express

مقالات مرتبط:

(۱) با اصطلاح Cloud Computing بیشتر آشنا شویم

(۲) Cloud computing چیست؟

خبرهای مرتبط:

(۱) خطرات cloud computing

(2) سیستم عامل جدید مایکروسافت راه ورود به دنیای Cloud computing

(3) پیش بینی ۱۰ اتفاق بزرگ در دنیای آی تی

هوش مصنوعی یک قدم به جلو

روز یکشنبه(۱۲ اکتبر ۲۰۰۸) یک کامپیوتر با عنوان Elbot توانست در آزمون تورینگ که در دانشگاه ریدینگ برگزار شد،حدود ۲۵ درصد از مصاحبه‌کنندگان را بفریبد و بدین ترتیب می‌توان گفت که هوش مصنوعی یک قدم به واقعیت نزدیک‌تر شده است. برای موفقیت در آزمون تورینگ یک ماشین باید بتواند ۳۰ درصد از مصاحبه‌کنندگان را به اشتباه بیاندازد، کاری که تا کنون هیچ ماشینی موفق به انجام آن نشده است.
آزمون تورینگ توسط آلن تورینگ برای ارزیابی میزان هوشمندی کامپیوترها در سال ۱۹۵۰ مطرح شد. این آزمون به صورت سالانه برگزار می‌شود و شرکت‌کنندگان برای بدست آوردن جایزه Loebner با یکدیگر رقابت می‌کنند. در آزمون امسال ۵ کامپیوتر شرکت داشتند. این کامپیوترها توسط ۵ مصاحبه‌کننده مورد ارزیابی قرار گرفتند که هر کدام پنج دقیقه فرصت داشتند تا از طریق سوال و جواب کامپیوتر را از انسان تشخیص دهند.
ترجمه خبر از: PC Authority

آزمون تورینگ

یکشنبه هفته آینده(۱۲ اکتبر ۲۰۰۸) قرار است که تعدادی کامپیوتر در آزمون تورینگ شرکت کنند(ترجمه خبر در سایت آموزش همکاران سیستم، منبع خبر از گاردین). آزمون تورینگ در سال ۱۹۵۰ توسط آلن تورینگ به عنوان معیاری برای تشخیص هوشمندی یک ماشین مطرح شد.
هوش جزء آن دسته از مفاهیم زندگی ما است که نمی‌توان تعریف دقیقی برای آن بیان کرد . بهمین دلیل هوش مصنوعی هم تعریف واضح و دقیقی ندارد. در کتاب هوش مصنوعی نوشته دکتر مهرداد فهیمی تعریفی برای هوش مصنوعی انتخاب شده است که بهتر از بقیه تعاریف، فعالیت‌های این حوزه را توصیف می‌کند. هوش مصنوعی عبارت است از مطالعه این که چگونه کامپیوترها را می‌توان وادار به انجام کارهایی کرد که در حال حاضر انسان‌ها آنها رابهتر انجام می‌دهند.
مسائل اولیه‌ای که در حوزه هوش مصنوعی مطرح شد شامل بازی‌ها و اثبات تئوری‌های ریاضی بود. در خصوص نحوه عملکرد کامپیوتر برای حل یک مسئله‌ای که نیازمند هوش است به نظر می‌رسد که تنها متکی بر سرعت کامپیوتر هستیم تا چیزی مشابه هوشی که انسان در کارهایش بکار می‌برد. یعنی مثلا در یک بازی شطرنج قواعد و قوانین کار مشخص هستند و تنها کامپیوتر با تکیه بر سرعت خود می‌تواند کلیه حالات مختلفی که حرکت‌های بعدی می‌تواند داشته باشد را چک کند و سپس بهترین حرکت فعلی را انجام دهد. ولی در واقع یک چنین کاری امکان‌پذیر نیست. چک کردن کلیه حالات ممکن بعدی که آنرا فضای مسئله می‌گوییم، با سرعت فعلی کامپیوترها در یک زمان قابل قبول انجام پذیر نیست. بنابراین چیزی به نام جستجوی هیوریستیک هوشمندانه در فضای مسئله برای یافتن بهترین راه‌حل مطرح می‌شود. این جستجوی هوشمندانه مهمترین کاری است که در هوش مصنوعی انجام می‌شود.
به تدریج مسائل دیگری نیز در حوزه هوش مصنوعی مانند شنوایی، بینایی و قدرت تکلم مطرح شد. عملیات مربوط به این موارد بسیار مشکل است و باید به‌گونه‌ای محدود شوند تا قابل کنترل توسط ماشین شود. مثلا برای قدرت تکلم آنرا به زبان نوشتاری محدود می‌کنند در صورتیکه ما عملا جایی را سراغ نداریم که انسان‌ها کاملا منطبق بر زبان نوشتاری صحبت کنند. حتی در همین حوزه محدودشده نیز مشکلات فراوانی وجود دارد. علاوه بر فهم گرامر و معانی واقعی لغات در یک جمله، باید ماشین یکسری دانش کلی در مورد مطلب داشته باشد تا بتواند متن را بدرستی بفهمد. این ضرورت از آنجا ناشی می‌شود که تقریبا می‌توان گفت متنی وجود ندارد که متکی بر یک دانش پیش‌زمینه نباشد.
موارد فوق جزء دسته ادراک توسط کامپیوتر قرار می‌گیرند و همگی توانمندی‌هایی هستند که بطور معمول توسط همه افراد انجام می‌شود. علاوه بر این توانمندهای روزمره انسانی، مردم فعالیت‌های ذکاوتمندانه دیگری نیز انجام می‌دهند که در آنها به اصطلاح خبره محسوب می‌شوند. مواردی که در این دسته مطرح می‌شوند کار هوشمند‌سازی یک ماشین را بسیار مشکل‌تر می‌کند.
آزمون تورینگ پاسخ به سوالی است که پس از ساختن یک ماشین هوشمند مطرح می‌شود. از کجا بدانیم که یک سیستم هوشمند است؟ باید معیاری برای سنجش آن تعریف شود. آلن تورینگ در سال ۱۹۵۰ در مقاله‌ای آزمونی مطرح کرد که بعدها به آزمون تورینگ معروف شد. در این آزمون فردی همزمان از طریق رایانه با یک انسان و یک ماشین به پرسش و پاسخ می‌پردازد. در صورتی‌که با پرسش‌ و پاسخ نتواند ماشین را از انسان تشخیص دهد، ماشینی که در این آزمون شرکت کرده است یک ماشین هوشمند محسوب می‌شود.
این آزمون به‌گونه‌ای در آزمونی که توسط برخی از سایت‌ها برای تشخیص انسان از ماشین انجام می‌شود به کار برده می‌رود که captcha نامیده می‌شود. وقتیکه می‌خواهید برای یک سرویس مانند ایمیل ثبت‌نام کنید یا در یک سایت نظر بدهید باید نوشته‌ای حاوی حروف درهم‌ریخته را تشخیص داده و در کادری وارد کنید. captcha سر نام‌های Completely Automated Publiuc Turing test to tell Computers and Humans Apart است، یعنی آزمون عمومی کاملا خودکار تورینگ برای تشخیص انسان از کامپیوتر. می‌گویند که تلاش هکرها برای شکستن و گذر از captcha شاید بهترین تلاش آنها محسوب شود. هر قدمی که آنها در این راه به جلو بردارند یعنی هوش مصنوعی یک قدم به جلو رفته است.
به افتخار تورینگ، جایزه‌ای با نام او توسط ACM به فعالین در زمینه کامپیوتر اهدا می‌شود. جایزه تورینگ تقریبا مشابه جایزه نوبل است. این جایزه ۲۵۰ هزار دلاری توسط شرکت‌های اینتل و گوگل حمایت می‌شود.

بیشتر:
(۱) آلن تورینگ در اخبار فن آوری اطلاعات و ارتباطات
(۲) زندگینامه آلن تورینگ

اصطلاحات انگلیسی:
Artificial Intelligence، Turing Test، Alan Mathison Turing، captcha، Blue Computer، Turing Award

امضای دیجیتالی

زیاد شنیده‌ایم که تضمین امنیت در مبادله اسناد الکترونیکی لازمه پیشرفت در این زمینه است. مواردی که باعث ایجاد مشکل در یک تبادل امن می‌شود یا خطراتی که می‌تواند مبادله از طریق اینترنت را دچار مشکل کند را به چهار دسته کلی تقسیم می‌کنند(فرض بر این است که فرهاد می‌خواهد یک ایمیل برای شیرین ارسال کند):
Interruption: فرهاد ایمیل را ارسال می‌کند ولی به دست شیرین نمی‌رسد.
Interception: در مسیر بین فرهاد و شیرین، خسرو می‌تواند به یک کپی غیرمجاز از ایمیل دست پیدا کند.
Fabrication: خسرو یک ایمیل جعلی ایجاد می‌کند و به نام فرهاد برای شیرین ارسال می‌کند.
Modification: خسرو ایمیل فرهاد را در مسیر بین فرهاد و شیرین دستکاری می‌کند و ایمیل دستکاری شده را برای شیرین ارسال می‌کند.
حال با توجه به خطرات عنوان شده، می‌توان یک مبادله امن را تعریف کرد. یک مبادله امن مبادله‌ای است که امکان تشخیص هویت فرستنده(Authentication) وجود داشته باشد، محرمانگی(Privacy) در آن لحاظ شده باشد یعنی فقط فرستنده و گیرنده بتوانند به متن دسترسی داشته باشند و انکار ناپذیر(Non Repudiation) باشد یعنی فرستنده نتواند منکر ارسال خود شود.
برای رسیدن به این اهداف، از تکنیکی با عنوان رمزنگاری استفاده می‌شود. من قبلا یک بررسی کلی از تکنیک‌های مختلف رمزنگاری در مقاله الگوریتم‌های نهان‌نگاری انجام داده‌ام. در امضای دیجیتالی از روش نهان‌نگاری نامتقارن استفاده می‌شود. در این روش هر شخصی یک کلید خصوصی دارد که با استفاده از آن اطلاعات را رمزنگاری می‌کند و یک کلید عمومی که با استفاده از آن اطلاعات را رمزگشایی می‌کند. کلید عمومی شخص می‌تواند در اختیار همه قرار بگیرد ولی کلید خصوصی محرمانه است و شخص آنرا برای خود نگه‌میدارد. تنها راه رمزگشایی مطلبی که با یک کلید خصوصی رمزنگاری شده است، استفاده از کلید عمومی متناظر با آن است. اما گیرنده فقط به یکسری کلیدهای عمومی دسترسی دارد. از کجا می‌تواند بفهمد و مطمئن شود که این کلید عمومی به چه کسی تعلق دارد؟ تنها راه اطمینان استفاده از یک شخص ثالث می‌باشد. وظیفه این شخص ثالث، صدور یکسری مدارک شناسایی است که حاوی اطلاعاتی است که هویت دارنده یک کلید عمومی را مشخص می‌کند. این مدرک شناسایی با عنوان گواهی دیجیتالی شناخته می‌شود. این شخص ثالث باید قابل اطمینان باشد با عنوان مرکز صدور گواهی(Certification Authority) شناخته می‌شود.
هم اکنون یک مرکز واحد در ایران برای صدور گواهی وجود ندارد. تعدادی از شرکت‌ها وجود دارند که گواهی دیجیتالی ارائه می‌کنند. از این میان می‌توان به مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی، IranSSL و مرکز گواهی پارس ساین اشاره کرد. من سایت آخری را تست کرده‌ام و این سایت به صورت کوتاه‌مدت گواهی رایگان در اختیار متقاضیان قرار می‌دهد. پس از دریافت گواهی از این سایت با استفاده از راهنمای استفاده از گواهی دیجیتال در Outlook Express از آن برای ارسال ایمیل‌های خود استفاده کنید.
بیشتر:
(۱) دریافت فایل‌های ارائه شده در دومین همایش امضای دیجیتالی و تحقق دولت الکترونیک
(۲) مفاهیم گواهی دیجیتالی

خرید اینترنتی

در خصوص وضعیت خرید و فروش از طریق اینترنت در ایران شاید نتوان براحتی نظر داد، چون همه چیز نسبی است و اگر بخواهیم به نسبت رشد استفاده از اینترنت و سرعت اینترنت آنرا بسنجیم به نظر می‌رسد که با کارهایی که محرک بیشتر آنها شرکت‌های خصوصی بوده‌اند، رشد نسبتا خوبی داشته است. اولین کار مهم انجام شده در این خصوص شاید به شرکت رهنما مربوط شود. این شرکت در سال ۱۳۸۱ طرحی را با همکاری شرکت پست شروع کرد که با عنوان پرداخت در موقع تحویل یا خرید پستی از آن یاد می‌شود. استفاده از کارت‌های اعتباری جهانی برای خرید و فروش اینترنتی، بدلیل تحریم‌های اعمال شده علیه ایران امکان‌پذیر نبود و بانک‌ها نیز هیچ‌گونه امکاناتی در این زمینه ارائه نمی‌کردند. کاری که شرکت رهنما شروع کرد و به راه‌اندازی سایت پرداخت منتهی شد، برای شروع در آن شرایط بسیار مناسب بود. بنا به گفته خود این سایت، هم‌اکنون حدود ۲۰۰۰ فروشگاه از سرویس ارائه شده توسط این وب‌سایت استفاده می‌کنند. البته در سال‌های اخیر شرکت‌های دیگری نیز مشابه این سرویس را ارائه می‌کنند.

کار بزرگ دیگر انجام شده امکان پرداخت خرید اینترنتی از طریق کارت‌های بانکی می‌باشد. در صفحه وب بانک‌ها و پرداخت اینترنتی می‌توانید لیست بانک‌هایی که امکان پرداخت اینترنتی توسط کارت آنها وجود دارد را مشاهده کنید. فروشگاه‌هایی که می‌خواهند در وب‌سایت خود امکان خرید اینترنتی را فراهم کنند باید از طریق یک دروازه خرید اینترنتی این‌کار را انجام دهند. هم‌اکنون دو شرکت پرداخت الکترونیک سامان و شرکت تجارت الکترونیک پارسیان به عنوان دروازه‌های اصلی خرید اینترنتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با مراجعه به وب‌سایت این دو شرکت می‌توانید لیست فروشگاه‌هایی که امکان خرید اینترنتی از آنها وجود دارد را مشاهده کنید. در هنگام خرید اینترنتی با کارت یکی از بانک‌های عضو شتاب که امکان خرید اینترنتی با آنها وجود دارد، باید رمز اینترنتی و رمز CVV2 را در اختیار داشته باشید. جهت دریافت رمز باید به شعبه بانکی که کارت را از آن دریافت نموده‌اید، مراجعه کنید.

با این توضیحات، پیشنهاد این هفته ما بازدید از سه وب‌سایت معرفی شده فوق و آشنایی با امکانات مختلف آن می‌باشد.
بیشتر:راهنمای پرداخت اینترنتی
توضیحات:
از افشین فلاطونی عزیز به خاطر کمک به تکمیل این پست ممنونم.

وب پنهان

موتورهای جستجو هر چقدر هم که خوب باشند، نمی‌توانند تمام اطلاعات موجود در وب را پوشش دهند. با توجه به همین واقعیت بود که مفهومی با عنوان وب پنهان یا وب نامرئی و نحوه دسترسی و استفاده از آن مطرح شد. وب نامرئی به محتویاتی از وب گفته می‌شود که از طریق موتورهای جستجو امکان دسترسی به آنها وجود ندارد. در منابع غیر رسمی از تخمین‌هایی در حد ۱۴ درصد به ۸۶ درصد برای نشان‌دادن نسبت بین حجم محتویات موجود در این وب نامرئی و وب مرئی استفاده می‌شود. دلایل مختلفی می‌تواند برای عدم دسترسی به مطالب بخشی از وب وجود داشته باشد. مثلا عدم وجود لینک به یک وب‌سایت می‌تواند دلیلی بر عدم دسترسی به آن توسط موتورهای جستجو باشد، محدودیت موتورهای جستجو در تعداد نتایجی که می‌توانند به کاربر نشان دهند، محتویات پایگاه‌های داده‌ای که از طریق وب سایت‌‌ها امکان دسترسی به آنها فراهم شده است، محتویات صفحاتی که برای دیدن آنها نیاز به داشتن یک عضویت در سایت موردنظر است. اینها همه دلایلی است که بخشی از اطلاعات وب از دید موتورهای جستجو مخفی باقی می‌مانند. البته اگر بخواهیم در مورد وب نامرئی به صورت بومی صحبت کنیم، مسائل دیگری از قبیل مشکلات مربوط به یافتن متن‌هایی که با حروف استاندارد تایپ نشده‌اند و یا مشکلات مربوط به قواعد نگارش مانند “هیچ‌کس و هیچکس” را نیز باید اضافه کرد که خانم یلدا کنتراتچی در مقاله‌ “وب نامرئی و وب فارسی” به تفصیل آنها را بررسی کرده است.
در مجله الکترونیکی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران مقاله‌ای ترجمه شده با عنوان “فراسوی گوگل: وب پنهان” قرار داده شده است که به کلیات مفهوم وب مرئی به همراه راه‌حل‌هایی برای عبور از آن اشاره شده است. البته باید توجه داشت که برای اینکار راه‌حل ساده‌ای مثل معرفی یک سایت و استفاده از آن یا برداشتن چند قدم مشخص وجود ندارد. عضویت در فیدها، وب‌گردی و ایجاد و دسته‌بندی سایت‌هایی از وب نامرئی که مورد نیاز هستند، سرفصل کارهایی است که باید انجام داد.
بنابراین پیشنهاد این هفته ما، ضمن اینکه کلاه‌مان را به نشانه احترام برای گوگل از سر بر می‌داریم، عبور از گوگل برای رسیدن به محتویات بیشتری از وب می‌باشد.

بیشتر:
منصوریان، یزدان . (۱۳۸۲). وب پنهان چیست و چه اهمیتی دارد؟ نما: مجله الکترونیکی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران. دوره دوم، شماره اول.

کلید واژه‌ها:
وب نامرئی، وب پنهان، وب مرئی، وب سطحی، وب تاریک، وب عمیق، Deep Web، Hidden Web، Invisible Web، Visible Web، Surface Web

ردفاشگرها(RFID)

RFID یکی از فن‌آوری‌هایی است که در شاخه فن‌آوری‌های شناسایی و جمع‌آوری خودکار داده‌ها یا AIDC قرار می‌گیرد. ایده این است که بتوان اطلاعاتی را درمورد اشیاء مختلف بدون تماس با آنها و تنها با قرارگرفتن آن شئ در یک محدوده فیزیکی خاص بدست آورد. راه‌حل فن‌آوری RFID برای جامه عمل پوشاندن به این ایده، استفاده از امواج الکترومغناطیس به همراه مجموعه‌ای از تجهیزات الکترونیکی می‌باشد. برچسبی به شئ موردنظر اضافه می‌شود که قادر به انتشار امواج رادیویی است. وقتی شئ برچسب‌دار از محدوده تحت پوشش یک گیرنده عبور کند، گیرنده با دریافت امواج متوجه حضور شئ خواهد شد. این قسمت اصلی کاری است که RFID انجام می‌دهد. موارد کاربرد این فن‌آوری بسیار زیاد است و هر کسی می‌تواند تنها با کمی فکر کردن چندین کاربرد برای آن متصور شود. از جمله موارد کاربرد آن می‌توان به تشخیص و محاسبه قیمت کالاها به صورت خودکار در فروشگاه، امانت و برگشت خودکار کتابها در کتابخانه، بازشدن اتوماتیک درب پارکینگ در صورت مجاز بودن ورود اتومبیل، ثبت ورود و خروج کالا به انبار به صورت اتوماتیک، ردیابی حیوانات و کاربردهای پزشکی آن برای نگهداری سابقه بیمار اشاره کرد.

لینک‌های مفید در مورد RFID:
(1) شناسایی از طریق فرکانس رادیویی: مقاله‌ای جالب برای آشنایی کلی با فن‌آوری RFID
(2) سایت دومین کنفرانس بین المللی RFID در ایران: دومین کنفرانس بین‌المللی RFID در اسفند ۱۳۸۶ برگزار شده است که لیست مقالات ارائه شده در این کنفرانس را می‌توانید از این سایت مشاهده کنید.

بیشتر:
(۱) دکتر محمد مهدی سپهری کلمه جالب “ردفاشگر” را برای معادل فارسی RFID پیشنهاد داده است.
(۲) چندین وبلاگ وجود دارد که به صورت تخصصی در زمینه RFID فعالیت می‌کنند که از آن بین می‌توان به وبلاگ‌ RFID ، وبلاگ فن‌آوری‌های شناسایی و ردیابی و وبلاگ RFID در ایران اشاره کرد.

اصطلاحات:
RFID: Radio Frequency IDentification
AIDC: Automatic Identification and Data Collection