پیشنهاد کامپیوتری هفته

فید خوشمزه

آزمون تورینگ

یکشنبه هفته آینده(۱۲ اکتبر ۲۰۰۸) قرار است که تعدادی کامپیوتر در آزمون تورینگ شرکت کنند(ترجمه خبر در سایت آموزش همکاران سیستم، منبع خبر از گاردین). آزمون تورینگ در سال ۱۹۵۰ توسط آلن تورینگ به عنوان معیاری برای تشخیص هوشمندی یک ماشین مطرح شد.
هوش جزء آن دسته از مفاهیم زندگی ما است که نمی‌توان تعریف دقیقی برای آن بیان کرد . بهمین دلیل هوش مصنوعی هم تعریف واضح و دقیقی ندارد. در کتاب هوش مصنوعی نوشته دکتر مهرداد فهیمی تعریفی برای هوش مصنوعی انتخاب شده است که بهتر از بقیه تعاریف، فعالیت‌های این حوزه را توصیف می‌کند. هوش مصنوعی عبارت است از مطالعه این که چگونه کامپیوترها را می‌توان وادار به انجام کارهایی کرد که در حال حاضر انسان‌ها آنها رابهتر انجام می‌دهند.
مسائل اولیه‌ای که در حوزه هوش مصنوعی مطرح شد شامل بازی‌ها و اثبات تئوری‌های ریاضی بود. در خصوص نحوه عملکرد کامپیوتر برای حل یک مسئله‌ای که نیازمند هوش است به نظر می‌رسد که تنها متکی بر سرعت کامپیوتر هستیم تا چیزی مشابه هوشی که انسان در کارهایش بکار می‌برد. یعنی مثلا در یک بازی شطرنج قواعد و قوانین کار مشخص هستند و تنها کامپیوتر با تکیه بر سرعت خود می‌تواند کلیه حالات مختلفی که حرکت‌های بعدی می‌تواند داشته باشد را چک کند و سپس بهترین حرکت فعلی را انجام دهد. ولی در واقع یک چنین کاری امکان‌پذیر نیست. چک کردن کلیه حالات ممکن بعدی که آنرا فضای مسئله می‌گوییم، با سرعت فعلی کامپیوترها در یک زمان قابل قبول انجام پذیر نیست. بنابراین چیزی به نام جستجوی هیوریستیک هوشمندانه در فضای مسئله برای یافتن بهترین راه‌حل مطرح می‌شود. این جستجوی هوشمندانه مهمترین کاری است که در هوش مصنوعی انجام می‌شود.
به تدریج مسائل دیگری نیز در حوزه هوش مصنوعی مانند شنوایی، بینایی و قدرت تکلم مطرح شد. عملیات مربوط به این موارد بسیار مشکل است و باید به‌گونه‌ای محدود شوند تا قابل کنترل توسط ماشین شود. مثلا برای قدرت تکلم آنرا به زبان نوشتاری محدود می‌کنند در صورتیکه ما عملا جایی را سراغ نداریم که انسان‌ها کاملا منطبق بر زبان نوشتاری صحبت کنند. حتی در همین حوزه محدودشده نیز مشکلات فراوانی وجود دارد. علاوه بر فهم گرامر و معانی واقعی لغات در یک جمله، باید ماشین یکسری دانش کلی در مورد مطلب داشته باشد تا بتواند متن را بدرستی بفهمد. این ضرورت از آنجا ناشی می‌شود که تقریبا می‌توان گفت متنی وجود ندارد که متکی بر یک دانش پیش‌زمینه نباشد.
موارد فوق جزء دسته ادراک توسط کامپیوتر قرار می‌گیرند و همگی توانمندی‌هایی هستند که بطور معمول توسط همه افراد انجام می‌شود. علاوه بر این توانمندهای روزمره انسانی، مردم فعالیت‌های ذکاوتمندانه دیگری نیز انجام می‌دهند که در آنها به اصطلاح خبره محسوب می‌شوند. مواردی که در این دسته مطرح می‌شوند کار هوشمند‌سازی یک ماشین را بسیار مشکل‌تر می‌کند.
آزمون تورینگ پاسخ به سوالی است که پس از ساختن یک ماشین هوشمند مطرح می‌شود. از کجا بدانیم که یک سیستم هوشمند است؟ باید معیاری برای سنجش آن تعریف شود. آلن تورینگ در سال ۱۹۵۰ در مقاله‌ای آزمونی مطرح کرد که بعدها به آزمون تورینگ معروف شد. در این آزمون فردی همزمان از طریق رایانه با یک انسان و یک ماشین به پرسش و پاسخ می‌پردازد. در صورتی‌که با پرسش‌ و پاسخ نتواند ماشین را از انسان تشخیص دهد، ماشینی که در این آزمون شرکت کرده است یک ماشین هوشمند محسوب می‌شود.
این آزمون به‌گونه‌ای در آزمونی که توسط برخی از سایت‌ها برای تشخیص انسان از ماشین انجام می‌شود به کار برده می‌رود که captcha نامیده می‌شود. وقتیکه می‌خواهید برای یک سرویس مانند ایمیل ثبت‌نام کنید یا در یک سایت نظر بدهید باید نوشته‌ای حاوی حروف درهم‌ریخته را تشخیص داده و در کادری وارد کنید. captcha سر نام‌های Completely Automated Publiuc Turing test to tell Computers and Humans Apart است، یعنی آزمون عمومی کاملا خودکار تورینگ برای تشخیص انسان از کامپیوتر. می‌گویند که تلاش هکرها برای شکستن و گذر از captcha شاید بهترین تلاش آنها محسوب شود. هر قدمی که آنها در این راه به جلو بردارند یعنی هوش مصنوعی یک قدم به جلو رفته است.
به افتخار تورینگ، جایزه‌ای با نام او توسط ACM به فعالین در زمینه کامپیوتر اهدا می‌شود. جایزه تورینگ تقریبا مشابه جایزه نوبل است. این جایزه ۲۵۰ هزار دلاری توسط شرکت‌های اینتل و گوگل حمایت می‌شود.